اجزاي تشكيلدهنده فناوري سنترينو
شايد بگوييد اين كه حرف تازهاي نيست و ما هزاران بار در جاهاي مختلف آن را خواندهايم مثل شماره 25 هفتهنامه خودتان! قبول داريم كه مجلات مختلف به روشهاي گوناگون به بررسي اين فناوري پرداختهاند. با اين وجود، مهمترين نكته براي درك بهتر فناوري سنترينو، شناخت اجزاي اصلي اين فناوري كارآمد است. پس براي آنكه بتوانيم راحتتر وارد بحث شويم، در ابتدا به بررسي اجزاي اين فناوري ميپردازيم.
در مجموع وجود سه قطعه در ساختار يك نوتبوك امكان درج لوگوي (آرم تجاري) سنترينو را به شركت سازنده آن نوتبوك ميدهد و در صورت عدم وجود هر يك از اين اجزا، محصول مورد نظر از فناوري سنترينو پشتيباني نميكند. اين سه بخش كه به عنوان اجزاي اصلي فناوري سنترينو شناخته ميشوند، عبارتند از: پردازنده موبايل شركت اينتل، چيپست و كارت شبكه بيسيم.
اهداف ارائه سنترينو
به طور كلي فناوري سنترينو يك سكوي توسعهدهنده در كامپيوترهاي همراه است كه حدود چهار سال پيش توسط شركت اينتل معرفي شد. اين فناوري كه مجموعاً از سه بخش (همانطور كه گفته شد) تشكيل شده است، چهار هدف مهم را دنبال ميكند كه عبارتند از:
- افزايش عمر باتري
- امكان ارتباط آسان با شبكههاي بيسيم از طريق كارت شبكه پيشرفته مجتمع در دستگاه
- افزايش قدرت پردازشي با صرف توان كمتر
- هماهنگي بيشتر بين قطعات و افزايش ماندگاري (Stability) دستگاه
نسخههاي مختلف سكوي سنترينو
شركت اينتل از سال 2003 تاكنون چهار نسخه از فناوري پيشرفته سنترينو را براي كامپيوترهاي همراه عرضه كرده است كه در هر يك، نسل جديدي از قطعات سختافزاري مانند پردازنده، چيپست و كارت شبكه بيسيم به كار رفته است. البته اگر كمي صبر كنيد تا مدتي ديگر (سال 2008) نسخه پنجم اين فناوري هم وارد بازار ميشود تا اينتل مقابل رقيب خود (AMD) با دستاني پر ظاهر شود.
در مجموع شركت اينتل نامهاي خاصي را براي هر يك از نسخههاي اين فناوري انتخاب كرده است تا با اين روش تغييرات ايجاد شده در فناوري سنترينو را بهتر به نمايش بگذارد. اين نامها كه بيشتر بر اساس مكانهاي خاصي نامگذاري شدهاند به ترتيب شامل موارد ذيل هستند:
سكوي Carmel
سكوي Sonoma
سكوي Napa
سكوي Santa Rosa
سكوي Montevina
سكوي Carmel
اين سكو اولين نسل از فناوري سنترينو بود كه توسط شركت اينتل در ماه مارس سال 2003 به بازار عرضه شد. در اين نسل از فناوري سنترينو كه به عنوان اولين تجربه اينتل در ارائه فناوري مربوط به كامپيوترهاي همراه شناخته ميشد، از سه بخش بنياني اين فناوري براي نخستين بار استفاده شد.
اين سه بخش كه امروزه در سكوهاي ديگر فناوري سنترينو به كار ميرود (البته با قطعات سختافزاري متفاوت) شامل موارد زير است:
- پردازنده Pentium M با كد رمز Banias و Dothan (فركانس مسير FSB در اين نوع پردازنده چهارصد مگاهرتز)
- چيپست سري 855 با كد رمز Odem و Montana (اين چيپست مجهز به پردازنده گرافيكي Extreme Graphic2 بود و از حافظه DDR266/333 پشتيباني ميكرد.)
- كارت شبكه بيسيم سري 2100 و 2200 با كد رمز Calexico و Calexico2 (كارت شبكه 2100 از استاندارد IEEE802.11b پشيباني ميكند.)
|

|

|
|
تصوير 1 |
تصوير 2 |
به طور كلي بسياري از كاربران و كارشناسان در زمان ارائه اين سكو، از اينتل انتقادهاي فراواني كردند؛ زيرا در زماني كه شركتهاي بزرگي مانند Bordcam نسخه جديد كارت شبكه را با استاندارد IEEE 802.11g ارائه كردهاند، شركت اينتل از كارتهاي شبكه بيسيم با استاندارد 208.11b استفاده كرده است.
درست بعد از اين موضوع كارشناسان شركت اينتل در يك مصاحبه خبري اعلام كردند كه اين شركت از محصولاتي كه هنوز از لحاظ فني تأييديه دريافت نكردهاند در سكوي Carmel استفاده نخواهد كرد.
اما اين موضوع به اينجا ختم نشد و در اوايل سال 2004 با ارائه نسخه نهايي استاندارد IEEE802.11g اينتل نسخه جديدي از كارت شبكه بيسيم را با نام 2200BG در سكوي Carmel استفاده كرد.
اين كارت شبكه كه به عنوان جانشين سري 2100 شناخته ميشد، با كد رمز Calexico2 به بازار عرضه شد و از قابليتهاي ارتباطي مناسبي برخوردار بود.
درست در همين زمان شركت اينتل تغيير ديگري را در سكوي Carmel ايجاد كرد. در اين تغيير مهندسان اين شركت پردازنده جديد Dothan را جايگزين پردازندههاي سري Banias كردند تا با اين روش باعث افزايش كارايي و كاهش مصرف انرژي در اين سكوي توسعهدهنده شوند.
در اين ميان يك كمبود تا حدود زيادي كاربران نسخه نخست اين سكو را آزار ميداد و اين مشكل، عدم پشتيباني اين چيپست از كارت گرافيكي غيرمجتمع بود، كه سازندگان نوتبوك را مجبور به استفاده از كارتهاي مجتمع كرده بود.
|

|
|
تصوير 3 |
براي اين منظور شركت اينتل دو نسخه جديد از چيپستهاي سري 855 را با نام 855GME و 855PME به بازار عرضه كرد تا مشكل عدم پشتيباني از پردازنده گرافيكي غير مجتمع در چيپستهاي 855 حل شود.
با ارائه اين سكو بسياري از سازندگان نوتبوك توانستند محصولاتي مناسبتر را از لحظه طراحي و قابليتها به بازار عرضه كنند و تا حدودي وزن نوتبوك را به علت حذف خنككنندههاي بزرگ و سنگين كاهش دهند.
به طور كلي سكوي Carmel اولين تجربه موفق اينتل در ارائه يك فناوري جديد بود كه امكان دستيابي به عمر باتري چهار تا پنج ساعت را با وجود يك باتري با توان خروجي 48وات ساعت را به توليدكنندگان نوتبوك داد.
سكوي Sonoma
حدود دو سال بعد از ارائه نسخه اول (Carmel)، شركت اينتل نسخه دوم اين فناوري را در ماه ژانويه سال 2005 با نام Sonoma به بازار عرضه كرد. اين نسخه از فناوري سنتريو كه به عنوان دومين تلاش گسترده اينتل براي توسعه سكوهاي كامپيوتر قابل حمل شناخته ميشود، همانند برادر بزرگتر خود، از سه بخش اصلي فناوري سنترينو بهره ميبرد كه به ترتيب شامل موارد ذيل است:
- پردازنده Pentium M با كد رمز Dothan (فركانس مسير FSB در اين نوع پردازنده 533 مگاهرتز)
- چيپست سري 915 با كد رمز Alviso (اين چيپست مجهز به پردازنده گرافيكي GMA900 است و از حافظههاي DDR2 533 پشتيباني ميكند.)
- كارت شبكه بيسيم سري 2200 و 2190ABG با كد رمز Calexico2
در اين سكوي توسعهدهنده اينتل با استفاده از چيپست 915 كه شباهت زيادي به چيپست محصولات دسكتاپ داشت، امكان استفاده از رابط PCI-E ،SATA ، DDR2 و كارت صداي پيشرفته را فراهم ساخت تا براي اولين بار سازندگان كامپيوترهاي قابل حمل بتوانند محصولاتي به بازار ارائه كنند كه از اكثر قابليتهاي يك دسكتاپ برخوردار باشد.
البته با آن كه ارائه اين سكو توانست امكان استفاده از كارتهاي گرافيكي PCI-E و پردازنده جديد سري Dothan را فراهم كند. اما در عوض تا حدودي عمر باتري در اين سكو نسبت به نسخه قبلي خود كاهش يافت.
به طور كلي عمر باتري در سكوي Sonoma با وجود يك باتري 53 واتي در حدود 5/3 تا 5/4 ساعت است كه اين مقدار در حدود پانزده درصد كمتر از سكوي Carmel با يك باتري 48 واتي است. شايان ذكر است شركت اينتل از يك آرم تجاري مشترك در دو سكوي Sonoma و Carmel استفاده كرده است كه در تصوير وسط صفحه آن را مشاهده ميكنيد.
سكوي Napa
يك سال بعد از ارائه سكوي Sonoma، شركت اينتل نسل سوم سكويهاي مبتني بر فناوري Centrino را با نامNapa معرفي كرد. اين سكو كه به عنوان بزرگترين تحول دنياي موبايل شناخته شد، توانست تا حدود زيادي روِياي كارشناسان شركت اينتل را به واقعيت تبديل كند.
در مجموع عرضه اين سكو به قدري مؤثر بود كه ميتوان موفقيت كنوني شركت اينتل را در پردازندههاي دسكتاپ وابسته به اين سكو دانست. شركت اينتل در ابتدا از پردازندههاي سري Core Solo و Core Duo در سكوي Napa استفاده نمود، اما بعد از مدتي در تاريخ 27 جولاي اين شركت نسل جديد پردازندههاي خود را با نام Core 2 Duoوارد بازار كرد تا با اين كار Napa را به يك سكوي كامل و قدرتمند براي كاربردهاي امروزي تبديل كند.
|

|
|
تصوير 4- سوکت P |
به طور كلي شركت اينتل دو نسخه از سكوي NAPA را با آرم تجاري مختلف عرضه كرد كه در نسخه اول تنها از پردازندههاي Core solo بهره برد، اما در نسخه دوم اين سكو پردازندههاي تكهستهاي (Core Solo) جاي خود را به پردازندههاي Core Duo و Core 2 Duo دادند. در مجموع سكوي Napa شامل سه بخش كلي است كه در ادامه به آن اشاره ميكنيم.
- پردازندههاي سري Core Solo ،Core Duo (با نام رمز Yonah) و Core 2 Duo با كد رمز Merom (فركانس مسير FSB در اين نوع پردازنده 667 مگاهرتز)
- چيپست سري 945 با كد رمز Calistoga (اين چيپست به پردازنده گرافيكي GMA950 مجهز است و از حافظههاي DDR2 533/667 پشتيباني ميكند)
- كارت شبكه بيسيم سري 3945ABG با كد رمز Golan
اشاره: در صورتي كه كامپيوتر همراه شما مجهز به پردازنده تكهستهاي باشد، روي آن تصوير 1 (لوگوي جديد Centrino) و در صورتي كه مجهز به يكي از پردازندههاي دوهستهاي Core Duo و Core 2 Duo باشد، تصوير 2 روي آن ثبت خواهد شد (آرم تجاري Centrino Duo)
سكوي Santa Rosa
سكوي Santa Rosa آخرين محصول اينتل است كه در تاريخ 9 مي 2007 وارد بازار شد. اين سكو كه عمري بيش از سه ماه ندارد، به عنوان نسخه تكميل شده Napa شناخته ميشود.
در اين سكو فركانس مسير FSB از 667 مگاهرتز به 800 مگاهرتز افزايش يافته و چيپست 945 جاي خود را به چيپ ست 965 داده است. علاوه بر اين، موارد شركت اينتل از پل جنوبي ICH8M براي كنترل پورتهاي خروجي و ورودي استفاده كرد تا امكان مديريت بهتر وسايل بيشتر را به نوتبوكهاي مبتني بر اين سكو بدهد.
غير از موارد گفته شده شركت اينتل تغييراتي در ساختار آرم تجاري اين سكو توسعه دهنده انجام داده است كه از ميان آنها ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
- حذف نماد قرمز و آبي سنترينو
- تغيير رنگ و فونت Centrino
- اضافه كردن واژه (Pro تصوير 3)
جز موارد فوق، شركت اينتل تغييرات فناوري نسبتاً كاملي را در سكوي Santa Rosa به وجود آورده است كه بعد از معرفي اجمالي سكوهاي توسعهدهنده به بررسي آن ميپردازيم.
سكوي Santa Rosa در يك مورد با نسخه قبلي خود هماهنگي دارد و آن، وجود سه بخش كلي ثابت در ساختار اين سكو است كه آن را همانند ديگر در رده فناوري سنترينو قرار داده است. اين سه بخش به ترتيب شامل موارد زير ميشوند:
1- پردازندههاي نسل دوم سري Core 2 Duo با كد رمز Merom (مسير FSB در اين نوع پردازنده هشتصد مگاهرتز و روي سوكت P نصب ميشود.) (تصوير4)
2- چيپست سري 965 با كد رمز Crestline (اين چيپست مجهز به پردازنده گرافيكي GMA X3100 است و از حافظههاي DDR2 533 و DDR2 667 نوع SODIMM پشتيباني ميكند.)
3- كارت شبكه بيسيم سري 4965AGN با كد رمز Kedron با قابليت پشتيباني از استاندارد IEEE 802.11 a/b/g/n (سرعت انتقال اطلاعات در اين كارت شبكه در استاندارد n حدود پنج برابر سريعتر از استانداردهاي ديگر است كه اين مسئله امكان ارتباط سريع و كم دردسر اين فناوري را با انواع شبكه ميسر ميسازد.)
سكوي Montevina
Montevina، پنجمين سكوي اينتل كه قرار است در نيمه دوم سال 2008 وارد بازار شود. اين سكو از نسل آينده پردازندههاي شركت اينتل پشتيباني ميكند و براي اولين بار امكان استفاده از حافظه DDR3 را در كامپيوتر همراه ممكن ميسازد. علاوه بر اين، در اين نسخه از فناوري سنترينو كارت شبكه بيسيم توسعه فراواني يافته است و امكان ارتباط به شبكه پيشرفته نسل HSDPA را دارد.
در مجموع اطلاعات كاملي در مورد قابليتها و امكانات اين سكو ارائه نشده است و تنها اطلاعات موجود در مورد اجزاي تشكيل دهنده اين سكو محدود به سايتهاي خاصي ميشوند. با اين وجود (بنا به اطلاعات اين سايتهاي معتبر) اطلاعات كلي سكوي Montevina به شرح زير است:
1- پردازندههاي نسل 45 نانومتري با كد رمز Penryn (اين نوع پردازنده مجهز به فناوري SSE4 است وحداكثر تواني در حدود 29 وات را مصرف ميكند.)
2- چيپست با كد رمز Cantiga (پردازنده گرافيكي توسعه يافته اين چيپست با فركانس كاري 475 مگاهرتز و مجهز به ده لوله پردازشي است. همچنين در اين چيپست فركانس مسير FSB به 1066 افزايش يافته است و از پل جنوبي ICH9M براي مديريت پورتها و رابطها استفاده ميشود. به گفته كارشناسان اينتل، اين چيپست از حافظه DDR3 800 پشتيباني خواهد كرد.)
3- كارت شبكه بيسيم با نام Shiloh با قابليت پشتيباني از شبكه WIMAX (استاندارد 802.16) و HSDPA (شبكه موبايل نسل 5/3)
اشاره: بارزترين تفاوت ميان پردازندههاي نسل آينده شركت اينتل (Penryn) با پردازنده 65 نانومتري سري Merom در ميزان مصرف و فناوريهاي موجود در آن است.
در مجموع يك پردازنده سري Penryn حداكثر تواني در حدود 29 وات را مصرف ميكند. در صورتي كه يك پردازنده سري Merom با فناوري TDP يا Thermal Design Power تواني در حدود 34 وات را مصرف ميكند.
علاوه بر اين، وجود فناوري پيشرفته SSE4 در پردازنده 45 نانومتري (Penryn) موجب افزايش كارايي اين پردازنده در برنامههاي مبتني بر اين فناوري شده است؛ زيرا اين نوع فناوري مجهز به 47 دستورالعمل كاربردي جديد است كه در بسياري از موارد باعث افزايش كارايي هشت تا ده درصدي پردازنده ميشود.